Cognitie

Het gebied Neuropeptiden bundelt peptiden die aangrijpen op signaalsystemen in het zenuwstelsel. Sommige zijn verwant aan lichaamseigen stoffen die betrokken zijn bij de balans tussen rust en activiteit in de hersenen. Andere werken op receptoren die te maken hebben met de aanmaak van neurotrofe factoren, eiwitten die zenuwcellen ondersteunen. Onderzoekers bestuderen hoe deze aangrijpingspunten neuronale signalen beïnvloeden.

Een praktische horde in dit gebied is dat het zenuwstelsel goed afgeschermd is van de rest van het lichaam. De zogeheten bloed-hersenbarrière laat lang niet alle stoffen door. Daarom wordt in celmodellen van deze barrière bestudeerd welke peptiden erdoorheen kunnen en via welke transportmechanismen, en hoe een kort peptide stabiel genoeg blijft om niet onderweg door enzymen te worden afgebroken.

Peptiden verwant aan neuropeptiden

Selank en Semax zijn synthetische peptiden die zijn afgeleid van lichaamseigen sequenties. Selank houdt verband met een fragment van tuftsine, een stof met een rol in de afweer. Semax is verwant aan een deel van het ACTH-molecuul. Beide worden in onderzoek gekoppeld aan neurotrofe factoren zoals BDNF. DSIP, voluit delta sleep inducing peptide, wordt in diermodellen bestudeerd in relatie tot slaap- en waakritmes.

Receptoren voor gedrag en hormoonregulatie

Een tweede lijn richt zich op receptoren die gedrag en hormonen aansturen. PT-141, ook bekend als bremelanotide, grijpt aan op melanocortine-receptoren in het centrale zenuwstelsel. Kisspeptin-10 is een fragment dat betrokken is bij de aansturing van de voortplantingsas vanuit de hersenen. Deze voorbeelden laten zien hoe korte peptiden centrale schakels in hersensignalen kunnen raken.

Fragmenten van bekende hormonen

Een opvallend patroon in dit gebied is dat veel van de bestudeerde peptiden geen nieuwe uitvindingen zijn, maar korte stukjes van hormonen die het lichaam al kent. Semax is opgebouwd rond een deel van ACTH, Selank rond een fragment van tuftsine. Door met zo'n fragment te werken proberen onderzoekers het deel van het oorspronkelijke molecuul te isoleren dat op zenuwsignalen aangrijpt, los van de andere taken die het hele hormoon in het lichaam vervult.