Molaire massa en dalton: peptidegewicht lezen

Waarom er twee manieren zijn om gewicht uit te drukken

Een enkel molecuul is onvoorstelbaar licht. Werken met zulke minuscule getallen is onhandig, dus de scheikunde heeft twee handige manieren om moleculair gewicht uit te drukken. De ene kijkt naar een enkel molecuul, de andere naar een grote, gestandaardiseerde hoeveelheid moleculen tegelijk. Beide beschrijven hetzelfde, alleen op een andere schaal.

De dalton is de eenheid voor het gewicht van een enkel deeltje. De molaire massa is het gewicht van een mol deeltjes. Zodra u begrijpt hoe die twee samenhangen, kunt u het gewichtsgetal op een productlabel of certificaat van analyse goed lezen.

De dalton, gewicht op moleculaire schaal

De dalton, afgekort Da, is de eenheid voor atomaire en moleculaire massa. Een dalton is ongeveer de massa van een enkel waterstofatoom, het lichtste atoom. Zwaardere atomen en moleculen wegen een veelvoud daarvan. Zo weegt een watermolecuul ongeveer 18 dalton.

Peptiden zijn groter, dus hun gewicht loopt vaak in de duizenden dalton. Daarom gebruikt men de kilodalton, afgekort kDa, gelijk aan duizend dalton. Een peptide van 5000 dalton is hetzelfde als een peptide van 5 kDa. Massaspectrometrie meet deze massa's rechtstreeks en geeft het resultaat vaak in dalton.

De mol en de molaire massa

Een mol is gewoon een aantal, net zoals een dozijn twaalf is. Alleen is een mol een gigantisch aantal, bedoeld om moleculen in werkbare porties te tellen. Een mol van welke stof dan ook bevat hetzelfde vaste aantal deeltjes. De molaire massa is dan simpelweg wat een mol van die stof weegt, uitgedrukt in gram per mol, afgekort g per mol.

Het handige is dit: de molaire massa in gram per mol heeft praktisch hetzelfde getal als de massa van een enkel molecuul in dalton. Een peptide dat als enkel molecuul 3000 dalton weegt, heeft een molaire massa van ongeveer 3000 gram per mol. U hoeft dus maar een getal te onthouden, alleen de eenheid verschilt afhankelijk van of u naar een molecuul of naar een mol kijkt.

Waarom dit telt bij peptiden

Het molecuulgewicht is een kenmerk waarmee u een peptide kunt herkennen en controleren. Uit de aminozuurvolgorde valt het verwachte gewicht te berekenen. Meet een laboratorium daarna de echte massa met massaspectrometrie, dan moeten die twee overeenkomen. Doen ze dat, dan is dat een sterke aanwijzing dat het juiste molecuul aanwezig is.

Het gewicht helpt ook bij het rekenen met hoeveelheden. Wie weet hoeveel een mol weegt, kan een gewicht omrekenen naar een aantal moleculen en omgekeerd. In onderzoek is dat nodig om concentraties nauwkeurig te beschrijven. Zonder de molaire massa kunt u een afgewogen hoeveelheid niet vertalen naar het aantal moleculen dat erin zit.

Veelgemaakte verwarringen

Een eerste verwarring is die tussen massa en hoeveelheid. Dalton en molaire massa gaan over gewicht, niet over hoeveel stof u in handen heeft. Twee flesjes met hetzelfde peptide kunnen sterk in totaal gewicht verschillen, terwijl het molecuulgewicht per molecuul identiek blijft.

Een tweede verwarring is de eenheid zelf. U ziet soms de oudere term dalton naast het symbool voor atomaire massa-eenheid. Voor de praktijk kunt u dalton en die eenheid als hetzelfde behandelen. Belangrijk is dat u herkent of een getal slaat op een enkel molecuul, in dalton, of op een mol, in gram per mol. Het getal is vrijwel gelijk, de betekenis van de eenheid niet.